Pielęgnacja skóry to przede wszystkim codzienne rytuały oczyszczania, złuszczania, nawilżania, tonizowania oraz odżywiania. Stosowane w tym celu kosmetyki kuszą obietnicami producentów, bogatą szatą graficzną opakowań, cudownymi zapachami, a czasem również atrakcyjną ceną. Ale czy każdy z nich będzie służył każdej osobie? Analiza składu kosmetyków może okazać się kluczem otwierającym drzwi do właściwego dbania o cerę!

Czy czytanie składu kosmetyków jest niezbędne?

Wielu konsumentów bazuje jedynie na ogólnych informacjach podanych na opakowaniach – czyli na tym, do jakiego typu cery przeznaczony jest dany kosmetyk, jak działa i jak należy go stosować. Nie zawsze jednak te informacje są wystarczające. Podstawą utrzymania świeżego, młodego wyglądu jest nie tyle używanie najdroższych lub najbardziej reklamowanych kosmetyków, ile ich ścisłe dopasowanie do własnych potrzeb. Istotne są:

  • wiek osoby, która ma stosować kosmetyk,
  • typ jej cery,
  • aktualny stan skóry,
  • nadwrażliwości i alergie skórne,
  • osobiste preferencje – na przykład chęć stosowania 100% wegańskich produktów.

Przykładowo, osoby z bardzo wrażliwą cerą powinny unikać kosmetyków zawierających alkohol, stosowany głównie jako rozpuszczalnik. Jednak nie każdy alkohol ma działanie podrażniające i wysuszające, dlatego dla tych osób sprawdzanie składu kosmetyków pod kątem tego czynnika powinno opierać się na wykluczenie produktów, które zawierają konkretny alkohol. Analiza składu INCI, poza wizytą u doświadczonego kosmetologa, który mógłby polecić konkretne produkty, to najlepszy sposób na to, by samodzielnie ocenić, który kosmetyk na sklepowej półce może być tym, którego nie powinno być na naszej półce w łazience.

Czym jest skład INCI?

INCI to skrót od International Nomenclature of Cosmetics Ingredients, czyli międzynarodowy sposób zapisywania składu kosmetyków w taki sposób, aby był zrozumiały w każdym kraju na świecie, bez względu na miejsce produkcji. Istotą funkcjonowania tego systemu jest zapisywanie składników kosmetyku w kolejności od tego, którego użyto najwięcej, do tego, którego zawartość jest najniższa. Pierwszy i drugi składnik to zwykle ten dominujący w danym wyrobie, choć producenci nie mają obowiązku podawania jego procentowej zawartości. Stąd też ten, który opisano w składzie jako drugi lub trzeci w istocie może być składnikiem aktywnym występującym w niewielkim stężeniu. Dla konsumenta skład INCI to przede wszystkim źródło informacji jakościowej, a nie ilościowej. To znaczy, że INCI pozwala zorientować się, czy dany kosmetyk zawiera uczulający lub niepożądany składnik, czy też jest od niego wolny.

Jakie grupy składników można znaleźć w składzie INCI?

Analiza składu kosmetyków może pomóc w określeniu jakości danego produktu. Dla konsumenta ważną informację przedstawia skład, w którym widać jak na dłoni, czy produkt ma w sobie deklarowane przez producenta składniki aktywne o szerokim spektrum działania, czy też stanowią one jedynie śladowe ilości składu. Co więcej, można dowiedzieć się z takiej lektury również tego, jakie substancje chemiczne dodano do kremu czy szamponu w celu uzyskania ich konkretnej gęstości, trwałości czy innych cech fizykochemicznych.

  • Antyoksydanty: w dobrych kosmetykach to często naturalne ekstrakty z roślin – jagód acai, zielonej kawy, czy aronii (Acai Fruit/Arabica Green Coffee/Aronia Melanocarpa Fruit Extract). Silnymi przeciwutleniaczami chroniącymi przed szkodliwym wpływem wolnych rodników na komórki, jest również witamina E (Tocopherol) i C (Ascorbic Acid). Naturalne przeciwutleniacze są zdecydowanie bardzo pożądanymi składnikami, szczególnie w kosmetykach o charakterze odmładzającym i opóźniającym starzenie. Jednak te pochodzenia syntetycznego, jak BHA (Butylohydroksyanizol) lub BHT (Butylohydroksytoluen) mogą wywoływać podrażnienia, stany zapalne, alergie, a nawet zmiany nowotworowe.
  • Humektanty: to składniki mające zdolność do łączenia się z wodą i zatrzymywania jej w komórkach skóry. Stąd też wchodzą w skład zdecydowanej większości kosmetyków pielęgnacyjnych, gdyż podstawą utrzymania zdrowia i jędrnego wyglądu skóry jest utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia jej tkanek. Te najpopularniejsze to gliceryna (Glycerin) oraz kwas hialuronowy (Hialuronic acid). Humektanty nie tylko nawilżają skórę, ale także chronią ją przed wysuszającym działaniem czynników zewnętrznych, na przykład promieniowania słonecznego.
  • Alkohole: najczęściej stosuje się go w kosmetykach jako rozpuszczalnik, konserwant i nośnik substancji aktywnych. Niektóre z alkoholi mogą działać wysuszająco, dlatego powinny ich unikać osoby ze skórą wrażliwą, skłonną do przesuszenia. To głównie Ethyl Alcohol, Alcohol Denat, czy Isopropanol Alcohol, który dodatkowo uważa się za składnik uczulający. Propylene Glycol to alkohol, którego lepiej unikać w kosmetykach z uwagi na potencjalnie rakotwórcze działanie. Niektóre z tej grupy składników mają jednak działanie nawilżające i natłuszczające – na przykład Isocetyl Alcohol lub Phenethyl Alcohol – tych nie trzeba się wystrzegać w swoich ulubionych kosmetykach.
  • Perfumy: to składniki nadające przyjemnej woni kosmetykom. W składzie INCI można je znaleźć pod nazwą Perfume, Fragnance czy Aroma. Producenci często nie umieszczają składu konkretnej kompozycji kryjącej się w tym składniku. Wśród komponentów mogą się jednak znaleźć czynniki alergizujące, na przykład Benzyl Alcohol lub Alpha-Isometyl Ionone. Osoby o cerze wysoko wrażliwej lub alergicznej powinny wystrzegać się produktów perfumowanych.
  • Ekstrakty roślinne: to naturalne wyciągi pozyskiwane z roślin znanych jako dobre źródło przeciwutleniaczy, czynnik przeciwzapalny, przeciwbakteryjny czy natłuszczający. Powinny stanowić przewagę składu kosmetyków naturalnych. Wystrzegać się ich należy w zasadzie tylko w sytuacji alergii na tę konkretną roślinę.
  • Emolienty: to składniki o działaniu zmiękczającym i natłuszczającym, często stosowane w kosmetykach przeznaczonych dla skóry suchej, wrażliwej, a nawet atopowej. Bardzo często wchodzą w skład hipoalergicznych produktów, również tych dla niemowląt. Najpopularniejszym jest alantoina (Allantoin) czy lanolina (Lanolin), a także olej arganowy (Argan oil).
  • Emulgatory: są składnikami ułatwiającymi łączenie się dwóch substancji, które w normalnych warunkach nie stworzyłyby jednorodnej substancji. Ułatwiają uzyskanie spoistej konsystencji kremu czy balsamu i zapobiegają jego rozwarstwianiu. Stearynian glicerolu (Glyceryl Stearate) to emolient, który oprócz funkcji emulgowania ma również zdolność do tworzenia warstwy ochronnej zapobiegającej wysuszaniu naskórka. To jeden z najpowszechniejszych emulgatorów, bezpieczny w użytkowaniu i niewykazujący działania uczulającego. Naturalnie występuje w tłuszczu zwierzęcym, natomiast można go spotkać również w kosmetykach wegańskich jako produkt syntetycznego pochodzenia.
  • Absorbenty: to substancje, których budowa chemiczna ułatwia pochłanianie niektórych substancji. W kosmetykach bardzo często używana jest maltodekstryna (Maltodextrin) – pochłaniacz wilgoci. Ułatwia ona wchłanianie kosmetyków w głębsze partie skóry. Do tego zapobiega rozwarstwianiu się kosmetyków, zwiększając ich trwałość.
  • Składniki pochodzenia zwierzęcego: to rozmaite cenne substancje pozyskiwane z tłuszczu zwierzęcego, kości, czy wydzielin gruczołów niektórych zwierząt. Poszukiwanie w kosmetykach składników takich jak kolagen (Collagen) lub ekstrakt z miodu (Honey Extract) ma na celu nie tylko wyeliminowanie potencjalnie uczulających składników, ale również upewnienie się, czy dany produkt jest w 100% wegański, czyli do jego produkcji nie wykorzystano w żaden sposób jakichkolwiek zwierząt.

Podsumowując, sprawdzanie składu kosmetyków to dość żmudna praca. Wymaga nie tylko skrupulatnej obserwacji reakcji swojej skóry na różne kosmetyki, ale także umiejętności wczytywania się w poszczególne składniki i rozumienia ich znaczenia dla jakości danego wyrobu oraz potencjalnie szkodliwego działania dla skóry. Wkład poniesiony na naukę analizy INCI z pewnością się jednak opłaci – aby umieć wśród licznych kosmetyków wybierać tylko te najlepsze dla urody, nie tracąc pieniędzy na nietrafione zakupy!